Holandia: Jest nowy rząd! „Najbardziej prawicowy od drugiej wojny światowej”

Holandia

We wtorek 2 lipca 2024 r. w Holandii zakończyła się prawie 14-letnia era rządów premiera Marka Rutte. Tego dnia zaprzysiężono nowy, mocno prawicowy gabinet z premierem Dickiem Schoofem na czele.

Przypomnijmy, latem ubiegłego roku upadł czwarty rząd premiera Marka Rutte, a Rutte zapowiedział wycofanie się z krajowej polityki. Od października tego roku były premier będzie pełnił funkcję sekretarza generalnego NATO.

Przedterminowe wybory do drugiej izby holenderskiego parlamentu Tweede Kamer odbyły się w listopadzie ubiegłego roku. Najlepszy wynik uzyskała wtedy populistyczna, eurosceptyczna, domagająca się ograniczenia imigracji Partia na rzecz Wolności PVV Geerta Wildersa.

PVV zdobyło około jedną czwartą mandatów, więc do większości parlamentarnej i utworzenia rządu potrzebowało koalicjantów. Negocjacje koalicyjne trwały ponad pół roku, ale w końcu osiągnięto porozumienie.

Nowy rząd może liczyć na poparcie czterech partii: wspomnianego populistycznego PVV, liberalno-prawicowego VVD, chadeckiego NSC oraz populistycznego, prawicowego Ruchu Rolników i Obywateli BBB.

Na czele nowego rządu stanął jednak nie lider największej partii, ale dotąd niebędący aktywnym politykiem były szef agencji wywiadu i wysoki urzędnik ministerialny Dick Schoof. Szczególnie chadeckie NSC Pieter Omtzigta nie chciało, by to kontrowersyjny Wilders stanął na czele rządu.

Zdecydowano się więc na nietypowe rozwiązanie: liderzy wszystkich czterech partii koalicyjnych pozostali w parlamencie i nie weszli do nowego gabinetu. Rząd ma częściowo „ekspercki” charakter, bo około połowa ministrów to osoby, które dotąd nie były znane z działalności partyjnej. Pozostałe posady ministerialne przypadły w udziale mniej znanym politykom PVV, VVD, NSC i BBB.

Zarówno konstrukcja tego rządu (połączenie gabinetu eksperckiego z partyjnym), jak i sam profil ideowy nowej koalicji są czymś dotąd niespotykanym we współczesnej historii politycznej Holandii.

- To coś unikalnego w holenderskiej historii - portal nu.nl cytuje Matthijsa Rooduijna, politologa z Uniwersytetu w Amsterdamie UvA.

- To nie jest zwyczajny prawicowy rząd, ani tym bardziej centroprawicowy. To najbardziej prawicowy rząd od drugiej wojny światowej - dodał politolog.

Geert Wilders przez minionych kilkanaście lat był marginalizowany przez inne partie, a część krytyków oskarżała go o ksenofobię, rasizm, skrajny nacjonalizm czy zbyt bliskie powiązania z Rosją. Przed listopadowymi wyborami i po nich lider PVV złagodził jednak retorykę, a teraz osiągnął cel, który jeszcze niedawno wydawał się niemożliwe: to PVV jest w centrum władzy i może mieć największy wpływ na politykę nowego rządu.

02.07.2024 Niedziela.NL // fot. Nagel Photography / Shutterstock.com

(łk)