Prawo równe dla wszystkich? Słabiej wykształceni i bezrobotni dostają surowsze wyroki

Holandia

Osoby słabiej wykształcone, bezrobotne lub mieszkające w niestabilnych warunkach są w Holandii częściej karane surowiej niż osoby znajdujące się w lepszej sytuacji społecznej, nawet gdy chodzi o podobne przestępstwa. Takie wnioski płyną z dwóch badań przeprowadzonych przez Naukowe Centrum Badań i Danych (WODC), które działa przy holenderskim Ministerstwie Sprawiedliwości.

Różnice nie ograniczają się jedynie do wysokości kar. Badania pokazują, że osoby znajdujące się w trudniejszej sytuacji społecznej częściej trafiają przed sąd. Z kolei sprawy osób lepiej sytuowanych częściej kończą się na wcześniejszym etapie, na przykład poprzez ugodę z prokuratorem, warunkowe umorzenie lub inne rozwiązania pozasądowe. Oznacza to, że nierówności mogą pojawiać się jeszcze przed rozpoczęciem procesu sądowego.

To istotny wniosek, który stawia pytania o faktyczną równość wobec prawa. System, który powinien być neutralny wobec statusu społecznego, w praktyce może dawać większe możliwości uniknięcia surowszych konsekwencji osobom lepiej sytuowanym.

WODC nie wskazuje jednoznacznie przyczyn tych różnic. Badacze zwracają jednak uwagę, że znaczenie mogą mieć między innymi łatwiejszy dostęp do pomocy prawnej, większe doświadczenie w kontaktach z instytucjami oraz lepsza sytuacja finansowa, która ułatwia ugodowe zakończenie sprawy.

17.06.2026 Niedziela.NL // fot. Shutterstock, Inc.