Holandia: Doceniono tłumacza polskiej literatury. Karol Lesman z ważną nagrodą

Archiwum '17

Fundacja Prins Bernhard Cultuurfonds przyznała Karolowi Lesmanowi, tłumaczowi polskiej literatury na język niderlandzki, prestiżową nagrodę Martinus Nijhoff Vertaalprijs. Wyróżnieniu towarzyszyła nagroda pieniężna w wysokości 35 tys. euro.

Przyznawana od 1955 roku nagroda Martinus Nijhoff Vertaalprijs to jedno z najważniejszych wyróżnień, jakie otrzymać może tłumacz literatury na język niderlandzki. Nagrodę oficjalnie wręczono w piątek 31 marca w Amsterdamie.

- Otrzymanie nagrody Martinus Nijhoff Vertaalprijs to olbrzymi zaszczyt, o którym marzy każdy tłumacz, jednocześnie myśląc, że pewnie nigdy go nie zazna. W moim przypadku tak się jednak stało i nadal jestem pod wielkim wrażeniem – przyznał 66-letni tłumacz w krótkim reportażu filmowym przygotowanym przez fundację Prins Bernhard Cultuurfonds. (Filmik, w języku niderlandzkim, zobaczyć można poniżej). 

Przyznanie tej nagrody Karolowi Lesmanowi trudno traktować jako zaskoczenie. W trakcie trwającej prawie cztery dekady kariery translatorskiej Lesman przetłumaczył z polskiego na niderlandzki ok. 60 książek. Bez niego polska oferta literacka w holenderskich i flamandzkich księgarniach i bibliotekach byłaby o wiele uboższa. Ponieważ tłumaczy literackich z polskiego na niderlandzki nie jest wielu, to właśnie Lesman i jego wybory mają istotny wpływ na to, które polskie książki ukazują się w niderlandzkim przekładach.    

Już wcześniej przyznawano mu inne ważne wyróżnienia, m.in. nagrodę Vertaalprijs holenderskiego instytutu Letterenfonds (w 2009 r.) i polską nagrodę Transatlantyk (w 2014 r.)., przyznawaną przez Instytut Książki.

Karol Lesman urodził się w 1951 roku w Bredzie, czyli mieście wyzwolonym z niemieckiej okupacji przez żołnierzy generała Maczka. Jego ojciec był jednym z tych żołnierzy, ale w domu nie mówiono po polsku. Języka polskiego Lesman nauczył się dopiero później, m.in. w trakcie studiów polonistycznych na Uniwersytecie w Amsterdamie (UvA).

Lesman tłumaczy powieści, opowiadania, poezję i teksty eseistyczno-filozoficzne. Na niderlandzki przełożył m.in. wiersze Wisławy Szymborskiej, Tadeusza Różewicza czy Ewy Lipskiej, a także eseje Zbigniewa Herberta i teksty filozoficzne Leszka Kołakowskiego. Jego dorobek przekładów prozatorskich jest jeszcze bogatszy i znajdziemy w nim powieści i opowiadania m.in. Pawła Huellego, Kazimierza Brandysa, Juliana Stryjkowskiego, Mariana Pankowskiego, Tomka Tryzny, Andrzeja Stasiuka, Olgi Tokarczuk, Jerzego Pilcha, Marka Krajewskiego, Wojciecha Kuczoka i Doroty Masłowskiej.

To właśnie dzięki Lesmanowi holenderscy czytelnicy poznali prozę Stanisława Ignacego Witkiewicza, a przetłumaczone przez niego w minionych latach powieści Wiesława Myśliwskiego cieszą się wielkim uznaniem krytyki i dużą popularnością wśród czytelników. Dzięki wielkiej determinacji i wieloletnim staraniom Lesmanowi udało się również doprowadzić do holenderskiego przekładu „Lalki” Bolesława Prusa. Niderlandzkie tłumaczenie tej klasyki polskiej literatury ukazało się w połowie 2015 roku i również zebrało świetne recenzje (pisaliśmy o tym m.in. TUTAJ). Obecnie tłumacz pracuje nad niderlandzkim przekładem monumentalnych „Ksiąg Jakubowych” Olgi Tokarczuk.   

„Jego przekłady pokazują, że dysponuje bardzo szerokim i subtelnym rejestrem stylistycznym, wielką wiedzą o języku i kulturze, a także odwagą. Karol Lesman jest bardzo produktywnym tłumaczem-wirtuozem z bardzo różnorodnym dorobkiem”, napisali członkowie jury nagrody Martinus Nijhoff Vertaalprijs. Przewodniczącym jury był Cees Koster.  

Lesman często podkreśla służebną rolę tłumacza, którego zadaniem jest jak najwierniejsze oddanie tekstu oryginału, a nie poprawianie czy upiększanie pierwotnego tekstu.

- Nie jestem pisarzem; gdybym chciał pisać, tobym pisał – mówił niedawno w rozmowie z dziennikarką „Tygodnika Powszechnego” – Zna pani Pilchowskie powiedzenie: „Kiedy piszę, nie piję, kiedy piję, nie piszę”? Moje credo brzmi: „Kiedy tłumaczę, nie opowiadam, kiedy opowiadam, nie tłumaczę”. Autor wymyślił już wszystko, ja muszę to tylko przepisać. Wiem, że to bardzo trudny zawód, ale jesteśmy jedynie sługami. Musimy być niezauważalni – dodał.

05.04.2017 ŁK Niedziela.NL