Cyfrowa Polska 2026

Technologie / Nauka

Jeszcze niedawno w rozmowach Polonii w Holandii często padało to samo zdanie: „W Polsce z urzędami zawsze jest pod górkę”. Tyle że ostatnie lata przyniosły zwrot, którego wielu się nie spodziewało. Polska przestała kopiować cudze pomysły i zaczęła budować własne rozwiązania - w administracji, nauce i biznesie - z myślą o codziennym użyciu przez miliony ludzi. Dziś nie chodzi o jedną aplikację czy jeden projekt, ale o ekosystem: e-usługi, własną sztuczną inteligencję, infrastrukturę danych i odporność na ataki cyfrowe. I to jest wiadomość, która może realnie ułatwić życie Polakom mieszkającym w Holandii.


HackNation 2025 - państwo testuje pomysły jak start-up

Za inicjatywami stoi m.in. Ministerstwo Cyfryzacji (Ministry of Digital Affairs), które chce łączyć administrację z ekspertami i twórcami technologii. W Polsce coraz mocniej widać podejście, które kojarzy się bardziej ze światem technologii niż z klasyczną biurokracją: szybkie prototypowanie, praca na realnych problemach i sprawdzanie, co da się wdrożyć. Symbolem tej filozofii jest ogólnokrajowy hackathon HackNation 2025, organizowany przez administrację publiczną. W krótkim czasie do pracy ruszyły zespoły złożone z programistów, naukowców, liderów biznesu i urzędników, wspierane przez mentorów. Zadania miały jeden warunek: dotyczyć prawdziwych wyzwań zgłoszonych przez instytucje. Zamiast „ładnych slajdów” liczy się efekt, bo takie wydarzenia są testem, czy państwo potrafi działać jak zespół produktowy: szybko, konkretnie i z myślą o wdrożeniu.

mObywatel - cyfrowy portfel obywatela

Najbardziej namacalny dowód transformacji to aplikacja mObywatel. Dla milionów użytkowników stała się codziennym portfelem usług publicznych: cyfrowe dokumenty tożsamości (w tym legitymacje), prawo jazdy, informacje o pojeździe, e-recepty, zgłoszenia związane ze zdarzeniami drogowymi, dostęp do usług publicznych, a także powiadomienia o zagrożeniach i bezpieczeństwie. Dla Polaków mieszkających w Holandii brzmi to znajomo - tutaj wiele spraw załatwia się przez DigiD - ale polskie podejście mocno stawia na mobilność i „wszystko w jednym miejscu”. Jeśli taki kierunek się utrzyma, to w praktyce oznacza mniej nerwów i mniej sytuacji typu „muszę lecieć do Polski, bo bez tego nie ruszę”.

PLLuM - sztuczna inteligencja, która rozumie polski kontekst

Drugi wątek to AI. W świecie generatywnej sztucznej inteligencji trwa wyścig o modele, dane i niezależność. Polska wchodzi w ten obszar poprzez rodzinę modeli PLLuM (Polish Large Language Model), zaprojektowaną pod język polski i zastosowania w sektorze publicznym. Logika jest prosta: jeśli narzędzie ma pomagać w usługach państwowych, musi rozumieć nie tylko słowa, ale też prawo, procedury, urzędowe skróty i codzienne pytania obywateli. Trening na polskojęzycznych danych ma zmniejszać ryzyko nieporozumień, błędnych podpowiedzi i „odklejonych” odpowiedzi, które brzmią mądrze, ale nie pasują do polskich realiów.

W tym podejściu pojawia się też temat suwerenności. Generatywna AI potrafi dać ogromny skok jakości, ale niesie ryzyka - zwłaszcza gdy kluczowe usługi opierają się na modelach z zewnątrz, których działania nie da się w pełni kontrolować. Dlatego podkreśla się znaczenie otwartej architektury, niezależności od zagranicznych dostawców oraz budowania bazy testowej dla naukowców i start-upów.

BLIK i codzienna innowacja - gdy kraj wyrabia nawyk cyfrowy

Cyfrowa Polska to nie tylko państwo, ale też codzienne zachowania ludzi. Najlepszym przykładem są płatności. BLIK - system płatności wbudowany w aplikacje bankowe - stał się masowym standardem. Gdy w Polsce płacisz telefonem, robisz przelew na numer i potwierdzasz transakcję jednym kliknięciem, rośnie oczekiwanie, że równie prosto da się też załatwić sprawę w urzędzie. Ten nawyk cyfrowy napędza transformację - bo skoro technologia działa w banku, to ludzie chcą jej także w usługach publicznych.

Skąd to się bierze - matematyka, inżynierowie i globalne historie

W tle przewija się pytanie: dlaczego Polacy tak dobrze odnajdują się w warunkach niepewności i szybkich zmian? Odpowiedź jest praktyczna: mocna tradycja konkursów matematycznych i programistycznych, solidne uczelnie, ambicja i gotowość do eksperymentowania. Padają przykłady Polaków współtworzących globalne technologie - m.in. Wojciecha Zaremby (współzałożyciela OpenAI) i Jakuba Pachockiego - oraz firm, które zbudowały rozpoznawalne produkty na świecie. To pokazuje jedno: kompetencje są, pytanie brzmi, czy państwo i gospodarka potrafią je wykorzystać, zamiast je tylko eksportować.

Suwerenność technologiczna

Najbardziej konkretna część tej historii dotyczy infrastruktury. Polska inwestuje w zaplecze obliczeniowe i kompetencje potrzebne do budowy oraz wdrażania AI. Wspomniane są dwa projekty AI Factory: w Poznaniu (Gaia AI Factory) oraz w Krakowie (PIAST AI Factory). Równolegle rozwijane jest krajowe centrum przetwarzania danych, które ma wspierać ciągłość działania systemów krytycznych dla państwa. To ważny sygnał: cyfrowa przyszłość nie kończy się na aplikacji - zaczyna się tam, gdzie stoją serwery, gdzie jest zasilanie, kopie zapasowe, procedury i ludzie, którzy potrafią to utrzymać.

Cyfrowe zagrożenia

Transformacja ma też mroczną stronę. Polska wzmacnia odporność cyfrową w warunkach realnych zagrożeń. Wojna w Ukrainie pokazała, że cyberataki potrafią uderzać w administrację i infrastrukturę krytyczną, zakłócając transport, energetykę i łańcuchy dostaw. Równolegle rośnie skala dezinformacji. Pojawia się zjawisko wojny poznawczej - wpływania na to, jak ludzie myślą i podejmują decyzje. AI ułatwia tworzenie deepfake’ów, a media społecznościowe potrafią wzmacniać fałszywe narracje błyskawicznie. Dlatego bezpieczeństwo cyfrowe i suwerenność technologiczna nie są „dodatkiem” - są warunkiem działania usług publicznych.

Co to oznacza dla Polonii w Holandii

Dla osób mieszkających w Holandii ta zmiana ma bardzo praktyczny wymiar. Im więcej usług w Polsce przenosi się do telefonu, tym mniej jest lotów po podpis, biegania po urzędach i stresu przy terminach. Jeśli mObywatel i kolejne e-usługi będą rozwijane stabilnie, kontakt z państwem może stać się częścią codzienności - tak jak bankowość. A jeśli polska AI zostanie mądrze wdrożona w administracji, następny krok jest oczywisty: więcej spraw załatwionych szybciej, prościej i z mniejszą liczbą pomyłek. Pytanie brzmi tylko jedno: czy utrzymamy tempo i zaufanie? Bo cyfrowa przyszłość nie dzieje się sama. Ona dzieje się wtedy, gdy ludzie jej używają - i gdy państwo bierze odpowiedzialność za dane, bezpieczeństwo i jakość usług.


Mini-słowniczek (niderlandzko-polski) z przykładami

overheid - administracja publiczna
[NL] De overheid zet steeds meer diensten online.
[PL] Administracja publiczna przenosi coraz więcej usług do internetu.

digitale identiteit - tożsamość cyfrowa
[NL] Met een digitale identiteit regel je zaken sneller.
[PL] Z tożsamością cyfrową załatwiasz sprawy szybciej.

gegevens - dane
[NL] Je moet je gegevens goed beschermen.
[PL] Trzeba dobrze chronić swoje dane.

cyberaanval - cyberatak
[NL] Een cyberaanval kan het hele systeem platleggen.
[PL] Cyberatak może sparaliżować cały system.

desinformatie - dezinformacja
[NL] Desinformatie verspreidt zich razendsnel via sociale media.
[PL] Dezinformacja rozchodzi się błyskawicznie przez media społecznościowe.

innovatie - innowacja
[NL] Innovatie begint vaak met kleine experimenten.
[PL] Innowacja często zaczyna się od małych eksperymentów.

betalingen - płatności
[NL] Contactloze betalingen zijn voor veel mensen standaard.
[PL] Płatności zbliżeniowe są dla wielu osób standardem.


Pytania dla czytelników

Czy załatwiasz sprawy w Polsce z Holandii przez aplikacje i e-usługi, czy nadal wolisz telefon i papier?

Które rozwiązanie najbardziej Cię przekonuje - mObywatel, BLIK czy polska AI dla urzędów?

Czy uważasz, że państwo powinno budować własne modele AI, nawet jeśli to kosztuje i trwa latami?

Napisz w komentarzu, jak wygląda Twoja „cyfrowa Polska” na emigracji.

26.01.2026 Niedziela.NL // Opracowano na podstawie materiału prasowego polskiego Ministerstwa Cyfryzacji // fot. daily_creativity, DE / shutterstock.com // zdjęcie ilustracyjne